wrapper

Madaniyat

Madaniyat (40)

"OQ KEMA" YILNING ENG YAXSHI SPEKTAKLI DEYA E’TIROF ETILDI

"Ehtirom-2018"

"OQ KEMA" YILNING ENG YAXSHI SPEKTAKLI DEYA E’TIROF ETILDI

Toshkent shahrida "Ehtirom-2018" mukofoti sovrindorlarini taqdirlash marosimi bo‘lib o‘tdi.

Marosimda "Yilning eng yaxshi spektakli", "Yilning eng faol aktrisasi", "Yilning eng faol aktyori" kabi 31  nominatsiya bo‘yicha mukofotlar o‘z egalariga topshirildi.

G‘oliblar orasida vohamiz vakillari ham bor. Xususan, "Eng tashabbuskor hududiy boshqarma boshlig‘i" nominatsiyasida g‘oliblik viloyat madaniyat boshqarmasi boshlig‘i Salim Sayimovga nasib etgan bo‘lsa, "Yilning eng yaxshi spektakli" nominatsiyasida viloyatimiz musiqali drama teatrida Chingiz Aytmatov asari asosida sahnalashtirilgan "Oq kema" spektakli e’tirof etildi. Mukofotni teatr truppa rahbari, "Shuhrat" medali sohibi Qurbon Berdiyev qabul qilib oldi.

 O‘zbekiston Madaniyat vazirligi tomonidan yurtimizda faol va sermahsul ijod qilayotgan san’at va madaniyat vakillari hamda o‘z ijodiy tajribalari bilan yoshlarga ibrat bo‘layotgan ustoz san’atkorlarni qo‘llab-quvvatlash maqsadida tashkil etilgan tanlovda ishtirokchilar "Teatr, kino va ommaviy tomoshalar", "Estrada va an’anaviy, opera xonandalik, musiqa ijrochiligi va raqs san’ati", "Tasviriy va amaliy san’at", "Badiiy ijod, jurnalistika va televideniye", "E’tibor, ehtirom, e’zoz" kabi 5 ta yo‘nalish bo‘yicha  saralandi.

- Respublikamizda 38 ta davlat teatri bo‘lib, ular tomonidan yil davomida 154 ta spektakl yaratilgan, - deydi Qurbon Berdiyev. - Teatrimizda yosh rejissor Asqar Xolmo‘minov tomonidan sahnalashtirilgan  "Oq kema" spektaklining e’tirof etilishi ijodiy jamoamiz ishiga berilgan yuksak baho bo‘lib, bizni yangi yutuq va muvaffaqiyatlar sari ilhomlantiradi.

Viloyat musiqali drama teatri jamoasining bu yilgi rejalari bisyor. Ayni damda bu yerda taniqli rejissor Bahodir Yo‘ldoshev Turob To‘la asari asosida "Nodirabegim", rejissor Olimjon Salimov Tog‘ay Murod qissasi asosida "Ot yig‘lagan tomonda" spektakllari ustida ish olib bormoqda.

Sojida ALLAYOROVA

Batafsil

MAQOM SAN’ATI FIDOYISI 70 YOSHDA

O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi, "El-yurt hurmati" va "Fidokorona xizmatlari uchun" ordenlari sohibi, milliy maqom san’atining chin ma’nodagi jonkuyari Elmurod Boymurodovga 70 yoshlik yubileyi munosabati bilan Prezident sovg‘asi - yangi xonadon kaliti topshirildi.

Shahrisabz shahrida bo‘lib o‘tgan yubiley tantanasida madaniyat va san’at sohasi vakillari, ijodkorning shogirdlari, do‘stlari, mutasaddi vazirlik va hokimliklar,  OAV xodimlari ishtirok etishdi.

Kishi qaysi kasb egasi bo‘lmasin, astoydil ishlasa, izlansa, fidoyi mehnat qilsa, albatta, e’tibor ham, e’tirof ham topadi. Elmurod Boymurodov hayotini bunga yaqqol misol qilib keltirishimiz mumkin. Bu ajoyib inson 1949-yilda Shahrisabz tumanining tog‘li Miraki qishlog‘ida tavallud topdi, u yerdagi o‘rta maktabda ta’lim oldi.

- Ota-onam o‘zlari san’atkor bo‘lmasa-da, san’atni juda yaxshi ko‘rishardi. Mening ham maktabda o‘qib yurgan kezlarimdanoq qo‘shiq aytish, rol ijro etish jonu dilim edi, - deya qalbida san’atga mehr uyg‘ongan bolalik, o‘quvchilik damlarini eslaydi ustoz. - O‘sha yillari Raj Kapur ishtirokidagi filmlar juda mashhur edi. Uning filmlaridan zavq olib, qo‘shiqlarini xirgoyi qilib, raqs tushib yurardim. Orzuyim Raj Kapurdek xalq tanigan, sevgan san’atkor bo‘lish edi.

 

Xuddi ana shu orzu maktabni tamomlagan Elmurodni Toshkent davlat teatr va rassomchilik institutiga yetaklab keladi. U oliygohdagi 5 yillik tahsil davomida o‘zbek san’atining    darg‘alari bo‘lgan ko‘plab ustoz san’atkorlardan saboq oldi. Tirishqoqligi, izlanuvchanligi, iste’dodi bilan ularning nazariga tushdi. 1971-yilda institutning rejissorlik bo‘limini muvaffaqiyatli tamomlab, Qori Zokir Sodiqov nomidagi Shahrisabz shahar xalq teatriga ishga keladi. 2014-yilga qadar, ya’ni 43 yil davomida ana shu teatrda rejissor bo‘lib ishladi. U butun faoliyati davomida ish bilan bir qatorda yosh iste’dodlarni tarbiyalash, ularga san’atning sir-sinoatlarini o‘rgatishga e’tibor qaratdi. Shogirdlaridan ilmini, mehrini, vaqtini darig‘ tutmadi. Qalbida san’atkor bo‘lish orzusi bilan ilk bora ana shu teatrga kelgan, hayajon va hadik ila birinchi sahnaga qadamni shu yerda qo‘ygan yoshlarning ko‘pchiligi bugun xalqaro sahnalarnida zabt etgan, el sevgan, ardoqlagan san’atkor.

Qolaversa, Elmurod Boymurodov teatrdagi rejissorlik ishi bilan bir qatorda, 1972-yildayoq Shahrisabzda maqom ansamblini tashkil etgan edi. U muntazam ravishda hududdagi yosh iste’dodlarni ansambl faoliyatiga jalb etib, ularga maqom san’atining sir-asrorlarini o‘rgatib keldi. Uning shogirdlari orasida ham aktyorlar, ham xonandalar borligi boisi ana shunda.

Ustoz san’atkor bir umr o‘zi tug‘ilib o‘sgan tumanda yashab, mehnat qildi. U mashhurlikka intilmadi, katta sahnalarga talpinmadi, zero shuni istaganida, iste’dodi ham, mahorati ham bunga yetardi. U san’atni sevishni haqiqiy mehnatda, o‘zini butun borlig‘i bilan unga bag‘ishlashda, bilganlarini yoshlarga o‘rgatishda, deb bildi. Shu qoidaga amal qilib yashadi, ishladi. Natijada,  mashhurlik ham, e’tibor ham, e’tirof ham topdi.

Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan Xalqaro maqom san’ati anjumanining aynan Shahrisabzda o‘tkazilishida ham Elmurod Boymurodovning beqiyos xizmati bor. Yarim asr davomida ana shu hududdan uning shogirdi bo‘lgan juda katta avlod yetishib chiqdiki, ular o‘z ijodlari vositasida maqomning haqiqiy jozibasini, sehrini, siru sinoatini keng yoyib kelmoqda. Bu bugun Shahrisabzning maqom diyoriga aylanishiga omil bo‘lgan asosiy jihatlardan biridir.

- Aslida maqom qo‘shiqlarini o‘rganib, uni ijro etishga har kim ham jur’at eta olmaydi, - deydi O‘zbek milliy maqom markazi direktori Soyibjon Begmatov. - Sababi avvalo buning uchun juda katta musiqiy ilm, ovoz, mahorat kerak. Maqomni yoshlarga o‘rgatish esa yanada mashaqqatli ish. Elmurod Boymurodov ana shu ishni har qanday tahsinga munosib tarzda amalga oshirib kelayotgan sanoqli ustoz san’atkorlardan biridir. Xalqaro maqom san’ati anjumani buni yana bir bora ko‘rsatib berdi. Anjumanda ustoz tayyorlagan 150 nafar bola eng qiyin maqomlardan birini shunday kuyladiki, xorijliklar ham hayratini yashirishmadi. O‘zingiz o‘ylang, axir shuncha yosh bolani bir sahnada,  bir ovozda, bitta tonda shunday kuylatishning o‘zi bo‘ladimi?! Buning uchun ozgina mashq, ozgina mehnat, ozgina vaqt ketadimi! Har kim ham qila olmaydi bunday mehnatni. Ana shu zahmatdan qochmagani uchun ham bugun Elmurod Boymurodovning shogirdlari orasidan xalq artistlari, xalq hofizlari, el sevgan san’atkorlar yetishib chiqmoqda.

Tadbirda ustoz san’atkorga    Prezident sovg‘asi topshirilib,  viloyat hokimi Zafar Ro‘ziyevning tabrigi o‘qib eshittirildi. Elmurod Boymurodovning ko‘p yillar davomida madaniyat, san’at sohasida amalga oshirgan ishlari, xizmatlari e’tirof etildi. Shogirdlari, do‘stlari, oila a’zolari tomonidan qilingan musiqiy chiqishlar tadbirga yanada zavq bag‘ishladi.

Jahongir BOYMURODOV

Suratlarda: tadbirdan lavhalar.

Sobir NARZIYEV olgan suratlar.

 

Batafsil

HIMOYA - BU FAQAT QO'LGA QUROL OLIB, CHEGARADA HUSHYOR TURISH DYEGANI EMAS

Vatanni his qilish bolalik yillarining beg'ubor sho'xliklari - uyimiz, ko'chamiz, mahallamiz g'ururi uchun "kurashgan" paytlardan boshlanadi. Mahalla oqsoqollari: "Ota-onangni uyaltirib qo'yma, mahalla sha'niga dog' tushirma, qishlog'imizdan haligacha yomon odam chiqmagan", deyishsa, ko'nglimizda g'urur uyg'onib, o'zimizni bolalikka xos katta-kichik qahramonliklarga tayyor qilib ko'rsatar edik. O'zimiz bilmagan holda oilamiz, qishlog'imiz, demakki Vatanimizning yosh himoyachilariga aylanardik. Keyinroq Vatanni himoya qilish nima ekani, keksalarning el-yurtga tinchlik-xotirjamlik, osmonga musaffolik, xirmonga baraka tilab qilgan duolari ma'nosini to'la angladik.
Vatanni himoya qilish - bu faqat qo'lga qurol olib, chegaralarda hushyor turish emas ekan, yurtimizning moddiy va ma'naviy boyliklarini, ulug' ajdodlardan bizga meros bo'lib qolgan purhikmat an'analarni, bag'rikeng, saxovatli xalqimizning ezgu fazilatlarini, tilimiz, dinimiz, milliy qadriyatlarimiz, yoshlarning dunyoqarashini, qo'yingki, Vatanning gul-rayhonidan novda-giyohigacha, ona er bag'ridan otilib chiqayotgan mitti bulog'idan boshlab hayqirib oqayotgan daryosigacha ko'z qorachig'idek asrashimiz, bemavrid dovullardan himoya qilishimiz, bularning hammasini kelgusi avlodlarga bus-butun, joziba va tarovati bilan etkazishimiz kerak.
Vatan - muqaddas dargoh. Uni himoya qilish, dushmanlardan asrash, ravnaqi va farovonligi yo'lida xizmat qilish har bir musulmon uchun ham farz, ham qarzdir. Payg'ambarimizdan Sa'id ibn Zayd raziyallohu anhu rivoyat qilib: "Molini, jonini, dinini va ahlini himoya qilish yo'lida halok bo'lgan kishi shahid maqomidadir", deganlar (Abu Dovud rivoyati). Hadisda sanab o'tilgan mol, jon, din va oila kishi hayotining mazmuni - uning Vatanini ifoda etadi.
Hakimlar aytadilar: "Kishining vafodorligi uning o'z Vatani uchun qayg'urishi, birodarlarini sog'inishi va umrining zoe ketkazgan lahzalariga o'kinib yashashidan bilinadi". Shunday ekan, insonning o'z xalqiga bo'lgan sadoqati va fidoyiligi Vatanni himoya qilishi, taraqqiy topib, har tomonlama mustahkam va qudratli bo'lishi hamda xalqining tinch va farovon hayot kechirishiga imkon darajasida hissa qo'shishi bilan o'lchanadi.
Vatan himoyasidan yuz o'girish yoki biror bahonani ro'kach qilib qochib qolish og'ir gunohligi haqida Qur'oni karimda bani Isroil qavmi misolida quyidagicha bayon etilgan:
"Musodan keyin Isroil avlodining zodagonlarini ko'rmadingizmi?! Ular o'zlarining Payg'ambariga: "Bizga bir podshoh yuborgin, (biz u bilan) birga Alloh yo'lida jang qilaylik", - deyishdi. "Balkim sizlarga urush farz qilinsa, urushmassiz", - dedi (Payg'ambar). Ular: "Yurtimizdan va farzandlarimizdan judo qilinib turibmiz-ku, nega Alloh yo'lida urushmas ekanmiz?", - dedilar. Urush farz qilinganda esa, ozgina kishidan tashqarilari (jangga chiqishdan) bosh tortdilar. Alloh zolimlarni yaxshi biluvchidir" ("Baqara", 246).
Ushbu oyatdan ko'rinib turibdiki, Vatan uchun kurashish, uning ozodligi, chegaralarining daxlsizligini qo'riqlash muqaddas burchdir.
Vatan himoyasi yo'lida uxlamasdan poyloqchilik qilgan ko'z egasini do'zax otashi ham kuydirmas ekan. Bu haqda Ibn Abbos raziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Payg'ambar alayhissalom: "Ikki ko'z egasini do'zax otashi kuydirmas: biri - Allohdan qo'rqib yig'lagan, ikkinchisi - Alloh yo'lida poyloqchilik qilib uxlamagan kishini", deb marhamat qilganlar (Termiziy rivoyati).
Tinchlikni mustahkamlash yo'lida har bir kishi o'z burchini sidqidildan, ixlos va e'tiqod ila bajarmog'i lozim. Ayniqsa, Vatan himoyasi jabhalarida xizmat qilayotgan har bir harbiy xizmatchi o'ziga topshirilgan vazifani Alloh va insonlar huzuridagi ulug' mas'uliyat deb bilmog'i va harbiy qasamyodni, va'dalarini bajarishi vojibdir.
Shuningdek, Vatan himoyasida faqat harbiylar emas, balki shu zaminda yashayotgan barcha fuqarolar - o'qituvchi yoki shifokor bo'ladimi, tadbirkor yoxud bog'cha tarbiyachisi bo'ladimi, qaerda bo'lmasin o'z Vatanini himoya qilishi kerak. Hamma o'z vazifasini halol, vijdonan bajarsa, shuning o'zi himoyadir.
Qanchadan-qancha amallar borki, ko'rinishidan oddiy ishga o'xshagani bilan chiroyli va yaxshi niyat ila savobi ulug' amalga aylanadi. Xuddi shu kabi harbiy xizmat ham ana shunday savobli, zarur, muhim amallar qatoriga kiradi. Zero, Hazrati Sarvari olam (a.s.) aytganlaridek: "Insonlarning yaxshisi - insonlarga manfaatlisidir".
Kechagina o'ynab-chopib yurgan kichkintoylar ko'z ochib-yumguncha harbiy xizmat yoshiga etadilar. Payg'ambarimiz (a.s.) ta'lim berganlaridek, farzandlarimizga bolaligidanoq chavandozlik, merganlik, suvda suzish kabi mashqlarni puxta o'rgatib, ona Vatanga, el-yurtga sadoqat ruhida buyuk ajdodlarimiz kabi imon-e'tiqodli qilib tarbiyalash eng muhim vazifamizdir.
Alloh taolo mustaqil yurtimizni tinchlik va omonlikda, harbiylarimizni O'zining hifzu himoyasida saqlab, jannatmonand diyorimizni yomon ko'zlardan va barcha ofatlardan asrasin!
Rahmatillo USMONOV,
O'zbekiston musulmonlari idorasining viloyatdagi vakili, viloyat bosh imom-xatibi

Batafsil

Viloyat hokimi yoshlar bilan shahar bo'ylab sayohat qildi

Qarshi shahrida O'zbekiston yoshlar ittifoqi tashabbusi bilan o'tkazilgan “Hokim va yoshlar” uchrashuvi doirasida viloyat hokimi Z.Sh.Ro'ziev yoshlar bilan shahar bo'ylab sayohat qildi. Bu haqda Ittifoqning viloyat Kengashi matbuot xizmati xabar berdi.

Batafsil

Bu qo'shiq dunyo kezib, barchasini ko'rgan haqida...

"Bilgamish" dostoni topilganiga bir yarim asr bo'lyapti. Bu davr ichida asar dunyoning bir qancha tillariga tarjima qilindi va uzoq moziydan kelgan ajdodlar tafakkuri uni o'qigan kishilarni ilhomlantirib kelmoqda.

Bu asar yozma dostonlarning er yuzidagi eng qadimgisi deb hisoblanib kelayapti va aynan undan so'ng she'r hamda dostonlarni yozma ravishda bitish boshlangan, deb hisoblanmoqda.

Dovrug'i dunyoga doston

Milodiy IX asrda yashagan suriyalik yozuvchi Teodor bar Konay "Gelemgos" dostoni haqida yozib qoldirgan. Bu ayni shu doston ekanligi haqida fikrlar bor.

Kanadalik yozuvchi Alen Ganon "Gilgamesh dostoni haqida" romanini fransuz tilida chop etdi. Chernogoriyaning Budva shahrida Slavyan Vuyovich "Gilgamesh" nomli spektaklni sahnalashtirdi. Angliyaning Bedfordshir yoshlar   teatri ham bu ishni amalga oshirdi.  AQShlik Barri Truaksa, italiyalik Franko Battiato, chexiyalik Boguslava Martin va boshqalar "Gilgamesh" dostoni haqida musiqa asarlarini yaratdilar. Shuningdek, bu doston haqida dunyo olimlarining juda ko'p ilmiy va ilmiy-ommabop asarlari jahonning ko'pgina mamlakatlarida chop etildi. Doston bir necha fantastik asarlar paydo bo'lishiga turtki bo'ldi.

Tadqiqotlar asosida aniqlik kiritilishicha, mixxatda yozilgan bu dostonning yoshi 3500-3600 yildir. Doston yozilgan matn ideografik yozuv deyiladi. Bu asar Gomerning "Iliada" va "Odissey" dostonlaridan ham ming yilga qari bo'lib chiqdi.

Ya'ni dunyodagi birinchi badiiy asar!!!

Ellik asrlik til

Doston shumer tilida yozilgan. Xo'sh, bu qanaqa til?

Uning yoshi esa 5000 yilga borib taqaladi. Bu til mana shu ellik asr davomida albatta o'zgarib ketdi. "Bilgamish" dostoni esa o'sha tilning so'zlari qanday bo'lganligidan bizga xabar beradi.

Shumer tilining topilish tarixi shunday. 1849 yilda ingliz arxeologi Ostin Genri Leyyard Iroqdagi qazishma ishlari chog'ida bir vaqtlar Assiriya davlati tarkibida bo'lgan Nineviya   shahrini topadi. Qazishma ishlari davomida shoh Ashshurbanipalning mixxat orqali sopolda yozilgan asarlar saqlanadigan kutubxonasi ham aniqlanadi.

Kutubxonaning bir qismini Leyyardning yordamchisi Ormuzd Rassam 1842 yilda Britaniya muzeyiga topshiradi. Muzey mutasaddilari asarni o'qish uchun mutaxassislarni jalb etadi. Ammo ularning bir necha yillik urinishlari besamar ketadi, yozuvlar siri ochilmaydi.

Muzeyning misr-assuriya bo'limi yordamchisi Jorj Smit bir qadar muvaffaqiyatlarga erishadi va uni qisman tiklaydi. U 1872 yil 3 dekabr kunida "Injil" arxeologiya jamiyatida dunyo suv to'foni ostida qolishi haqidagi "Injil" oyatlariga o'xshash rivoyatni undan-da qadimgi asarda topganligini e'lon qiladi!

Yangi to'fon va chaqmoq

Bu yangilik - inson hayotida tabiiy ilmlar ahamiyatini tushungan va uni qadrlashni bilgan, o'tgan asrlar hukmron turkiylarining vorisi bo'lgan ingliz (XX asr eng mashhur inglizi Uinston Cherchill bekorga "Biz turkiylarning tarixini tortib oldik" demagan axir), keyinchalik butun evropa kiborlari va ziyolilari suzayotgan ummonda paydo bo'lgan yangi To'fon edi!!!

YEvropadagi "Injil" ixlosmandlari va unga qarshi bo'lganlar uchun bu yangilik musaffo osmonda chaqqan chaqmoqdek ta'sir qildi. Topilgan mixxat tushirilgan bo'lakchalar orqali rivoyat to'liq emasligi ma'lum bo'ldi. Shuning uchun rivoyatni to'liq tiklagan kishiga "Deyli Telegraf" gazetasi 1000 funt sterling miqdorida mukofot e'lon qiladi.

Mukofot pulini olish, shon-shuhrat zavqi Jorj Smitni  Mesopotamiyaga olib keladi. Mixxatli lavhalardagi yozuvlarni o'qigach, Smit suv to'foni haqidagi rivoyat katta dostonning bir parchasi ekanligi haqida to'xtamga keladi.

Ma'lum bo'lishicha, bu doston bobilliklar tilida "Gilgamish haqida doston" deyilar ekan. Doston 12 ta qo'shiqdan iborat bo'lib, har bir qo'shiq 300 satrdan iborat edi. 1873 yilgi ekspedisiyasi davrida Smit 384 ta lavhani topdi va dostonni tiklashga muvaffaq bo'ldi.

Shumerchami yo turkiycha?

XX asr boshi va o'rtalarida ushbu dostonning boshqa tillardagi variantlari ham topiladi. 2015 yilda doston yana 20 satrga boyiydi. Buni Iroq tarix muzeyi xodimlari, lavhalarning nima ekanligini bilmagan kontrabandachidan musodara qilishgach, to'satdan topib oldilar.

Eramizdan oldingi 2600 yil va    keyingi Shumer shohlari nomlarini tiklagan evropalik olimlar Bilgamishning tarixiy shaxsligini qayd etishdi.

Britaniyalik arxeolog, assiriolog, lingvist va diplomat ser Genri Kresvik Roulinson shumer tilining turkiy til bo'lganligini XIX asrdayoq aytgandi va uning fikrini evropalik ko'pchilik olimlar  endi tan olishdi. U Bihustun qoyasidagi yozuv turkiy tilda ham bitilganligini aytadi. Ammo, sobiq SSSR olimlari bu faktni yashirganlar...

“Tarix Shumerdan boshlanadi”

Dunyo tan olgan tarixchi, professor Samuel Noa Kramer "Tarix Shumerdan boshlanadi" nomli asarida shumerlar 39 ta fanni kashf qilganliklarini isbotlab berdi.

Misol uchun, birinchi yozuv, arava, boshlang'ich maktab, ikki palatali     birinchi parlament, tarix, birinchi  dehqon kundaligi, kosmogoniya, kosmologiya, maqollar va hikmatli so'zlar to'plami, badiiy tortishuvlar, mushoira, "Nuh" (suv to'foni sababchisi va undan omon qolgan shaxs)ning tasviri, birinchi kitob katalogi, birinchi pullar, birinchi soliqlar, birinchi qonunlar tatbiq etildi, ijtimoiy islohotlar, tibbiyot, jamiyatda komil insonni tarbiyalash haqidagi urinishlar aynan shu erda bo'ldi...

Tibbiyot sohasida shumerlar juda yuqori talablar ishlab chiqqan. Ingliz olimi Leyyard tomonidan shumerlarning Nineviya shahrida topilgan Ashshurbanipalning kutubxonasida qat'iy tartib amal qilgani aytiladi. Bu erda tibbiyot bo'limi bo'lib, unda mingdan ortiq sopol lavhalar saqlangan. Barcha tibbiy atamalar shumer tilidan olingan. Tibbiyot muolajalari maxsus jamlanmada aks ettirilgan. Gigiena qoidalari, jarrohlik amaliyoti, (masalan, kataraktani olib tashlash), dezinfeksiya uchun spirtdan foydalanish, terapiya va jarrohlik talab etilgan kasalliklarga tashxis qo'yishga shumerlar ilmiy yondashganliklari ma'lum.

Shumerlar ajoyib sayohatchi va tadqiqotchi edilar - ular dunyodagi birinchi kema ixtirochilari hisoblanadilar.

Katta xumdonda g'isht pishirish ham dastlab shu erda boshlangan. Shumerlar bir necha metallarni eritib, kimyoviy yo'l bilan qo'shish evaziga boshqa quyma metall olganlar. Ayniqsa, dunyo tarixi taraqqiyotini o'zgartirib yuborgan qattiq, ammo ishlov berilishi oson bo'lgan bronzani ishlab chiqarishni yo'lga qo'yganligi g'oyatda hayratlanarli. Yana, qazishma ishlari jarayonida      astronomik atamalarga taalluqli yuzlab so'zlar aks ettirilgan minglab sopol lavhalar ham topilgan.

“Hammaniki”mi, biznikimi?

Shumerlar tili haqidagi internet, ayniqsa, rus sigmentidagi G'arb olimlarining asarlarini o'qisangiz, shumer tili noma'lumligi to'g'risidagi xulosalarga duch kelasiz. Shuning uchun "bu til - butun dunyo xalqlarining madaniy boyligi" deb e'lon qilingan. Biz o'rta avlod vakillari "hammaniki deganda hech kimniki emas"ligini bilamiz. Egasi chiqmagandan keyin, kim xohlasa o'ziniki qilib olaveradi-da.

Kimlar shug'ullanmadi bu tillar bilan? Shuni qayd etish lozimki, ko'pincha qaysi xalq vakili ushbu til bilan shug'ullansa, egasiz - etim qolgan bu tilni o'z himoyasiga olib, butun dunyoga o'z ona tili bilan birligini qayd etardi.

Shumerlar tilining qanday va kimniki bo'lganligining, uning avlodlari kim ekanligining nima ahamiyati bor, deyishingiz mumkin. Savolingiz mantiqli. Gap shundaki, mening izlanishlarimga ko'ra bu bizning dostonimiz bo'lib chiqayapti!

Ha, yuqorida aytdim - qaysi millat bu til bilan shug'ullansa, egasiz etim bu tilni o'ziniki qilib olyapti, deb. Men ham buni o'zimizniki qilib olayapman. Ammo, mening bu gapga etarli asoslarim bor...

Masalan, menimcha, "Bilig", "Bilig-Ay" (Ay - bu erda odam ma'nosida) "Bilga" so'zlari bilimdon kishiga nisbatan ishlatilgan. Shu boisdan "Bilga Emish" - "Bilgamish" o'ta bilimli kishi, degan ma'noni beradi. Xuddi Alp Emish Alpning orttirma darajasini ko'rsatgani kabi.

Navoiy viloyatidagi Sarmishsoy turkiylarning juda qadimgi makoni bo'lganligi haqida u erdagi petrogliflar so'ylaydi. Xuddi shuningdek, Chiroqchi tumanida ham Bilgamishsoy degan joy mavjud. Bu joy nomi shumerlarning Bilgamishi bilan bir xil bo'lishi tasodifmi? Menimcha tasodif emas... Bunday misollarni yana ko'plab keltirishimiz mumkin. 

Men asarni I.Dyakonovning rus tilidagi tarjima matnidan o'zbek tiliga erkin tarjima qildim. Va shu bahonada er yuzidagi eng qadimiy dostondan   zavqlanib, uning mohiyatini anglashga intildim. Siz ham bu go'zal asar mutolaasi hayratidan bahramand bo'ling... Dostonning "Birinchi jadvali"da bitilganidek:

Bu qo'shiq dunyo kezib barchasini ko'rgan haqida,

Dengizlarni suzib, tog'lardan o'tgan haqida,

G'animlarin do'sti ila enggan haqida,

Donishlikka etgan, zakovatga erishgan haqida...

Anvar ShUKUROV

(Muallifning "Bilgamish" dostoni - er yuzidagi eng qadimgi yozma doston" nomli ilmiy tadqiqoti asosida qisqartirib tayyorlandi).

 

Batafsil

Qashqadaryoda “Vatanparvarlik oyligi” o'tkaziladi

Qashqadaryo viloyatida yoshlar qalbida jasorat, mardlik va shijoat kabi fazilatlarni shakllantirish, shuning bilan bir qatorda, ularda harbiylikdek sharafli va mas'uliyatli kasbga qiziqishini yanada oshirish maqsadida “Vatanparvarlik oyligi” o'tkaziladi.

Bu haqda Yoshlar ittifoqi Markaziy Kengashi raisi Q.Quranboev viloyatda tizimning xodim va etakchilari bilan bo'lib o'tgan uchrashuvda ta'kidladi.

Oylik davomida muddatli harbiy xizmatni o'tab, hozirda Yoshlar ittifoqi tavsiyanomasi asosida o'qishga qabul qilingan talabalar ta'lim muassasalaridagi o'quvchi-yoshlar bilan uchrashuvlar o'tkazib, Qurolli Kuchlarimizda olib borilayotgan keng ko'lamli islohotlar,  imtiyozlar, milliy armiyamiz yosh avlod uchun mardlik, matonat va hayot maktabi ekanligi haqidagi o'y-fikrlari bilan o'rtoqlashadilar.

Shuningdek, yoshlarning ta'lim-tarbiyasi, ma'naviyati, siyosiy-huquqiy bilimini oshirish va davlatimiz tomonidan yaratib berilayotgan shart-sharoitlardan oqilona foydalanish masalalari o'rtaga tashlandi. 

- O'quvchi-yoshlar qachon boshlang'ich tashkilot etakchilari ortidan ergashadi?, - dedi Yoshlar ittifoqi raisi Q.Quranboev. – Tizimdagi xodim yoki etakchini o'zi ma'naviyatli, bilimli va sog'lom fikrlaydigan inson bo'lganda. Yoshlar tashkilotiga yoshlar yaxshi ko'radigan fidoyi xodim va etakchilar kerak! Shundagina, Yurtboshimiz tomonlaridan oldimizga qo'yilgan maqsadlarga erishamiz.

Uchrashuv davomida etakchi va sardorlarning muammo va takliflari tinglandi. Ko'plab muammolarga shu joyning o'zida barham berildi. Masalan, Qarshi shahridagi 11-umumta'lim maktabi Yoshlar etakchisiga kompyuter, printer va radiouzel, shahardagi 

28-umumta'lim maktabiga 50 dona badiiy kitoblar to'plami, Qarshi axborot texnologiyalari kollejining sport zallari zamonaviy sport anjomlari bilan ta'minlanadigan bo'ldi.

Shuningdek, Qarshi shahridagi kasb-hunar kollejlarida ta'lim olayotgan faol o'quvchilarning 20 nafariga sinov tariqasida 6 oylik “Ittifoq stipendiyasi”ni joriy qilish, Yoshlar etakchilari o'rtasida Abdulla Qodiriyning “O'tkan kunlar” romani yuzasidan tanlov o'tkazish va 10 nafar g'olibni aniqlar har birini radiouzel bilan ta'minlash bo'yicha ham kelishuvga erishildi.   

Yana bir quvonarlisi, viloyatdagi Yoshlar ittifoqi va “Kamalak” sardorlarining 100 nafari qishki ta'tilni Surxondaryo viloyatida joylashgan “Xalqaro yoshlar oromgohi”da o'tkazishadi.

Ahror Sodiqov.

 

Batafsil

Yangi yulduzlar maydoni

Qarshi shahrida "Kamalak" yulduzlari" respublika bolalar ijodiyoti festivalining viloyat bosqichi bo'lib o'tdi.
O'zbekiston yoshlar ittifoqi viloyat kengashi, "Kamalak" bolalar tashkiloti va viloyat xalq ta'limi boshqarmasi hamkorligida tashkil etilgan ushbu tadbirda viloyatimizning barcha hududlaridan 6 yoshdan 14 yoshgacha bo'lgan 320 nafar bola yakka ishtirokchi va  jamoa tarzida mumtoz va milliy cholg'ular, qo'shiq, raqs, tasviriy va amaliy san'at, she'riyat va adabiyot yo'nalishlari bo'yicha o'z iste'dodlarini namoyish etdilar.
Mamlakatimizda yosh avlodning har tomonlama barkamol ulg'ayishi, iste'dod va salohiyatini namoyon etishiga sharoit yaratish maqsadida an'anaviy tarzda o'tkazib kelinayotgan festivalning joriy yilgi tuman (shahar) bosqichida 7480 nafar bola o'zlarini qiziqtirgan yo'nalishlar bo'yicha bellashdi. Saralash bosqichida ularning 320 nafari tengdoshlaridan ustun kelib, yakka ishtirokchi hamda 18 ta jamoa ko'rinishida viloyat bosqichiga yo'l oldi.
Festivalning viloyat bosqichi juda qiziqarli o'tdi.
- Ijodiy ishlarimda xalqimizning mingyillik boy madaniy merosini, Vatanim va uning ko'hna tarixini, tinchligimizni madh etishga intilaman, - deydi festival ishtirokchisi, Shahrisabz tumanidagi  43-bolalar musiqa va san'at maktabi o'quvchisi O'lmas Rustamov. - Ustozlarimdan o'rganganlarim bugun judayam asqatdi. Tadbir davomida tengdoshlarimiz bilan o'zaro fikr almashdik.   Festival biz uchun haqiqiy mahorat darsi bo'ldi.
Festival doirasida uyushtirilgan iqtidorli o'g'il-qizlarning tasviriy va amaliy san'at asarlari, xalq hunarmandligi buyumlari ko'rgazmasi va viloyatimizning yosh musiqachilari ishtirokidagi konsert dasturi barchaga manzur bo'ldi.
S.ALLAYoROVA

Qashqadaryogz.uz ma'lumotlari asosida

Batafsil

Qarshida "Nafosat - 2018" ko'rik-tanlovining viloyat bosqichi bo'lib o'tdi.

Xotin-qizlar qo'mitasi tashabbusi bilan tashkil etilgan tanlov asosida ayol-qizlarning kiyinish madaniyatini yuksaltirish, bejirim va nafis milliy liboslarni keng targ'ib etish, o'zligimiz va qadriyatlarimizga mos kiyimlarning betakror dizaynini qayta tiklash hamda zamonaviylikni uyg'unlashtirishga xizmat qilishi maqsad qilingan.
Unga 18 yoshdan yuqori, dizaynerlik qobiliyatiga ega hamda mazkur sohada kamida bir yillik tajribasi bo'lgan, turli soha vakillari faoliyatidan xabardor, yangi takliflari bo'lgan mutaxassislar jalb qilindi.
Ishtirokchilar 4 yo'nalish - "Ishbilarmon va etakchi ayol", "Talaba qiz", "Ijodkor ayol" hamda "Erkin mavzu" bo'yicha baholandi. Ularning 3 nafari tanlovning mamlakat bosqichiga yo'llanma oldi.
- Milliy va zamonaviy ko'rinishdagi liboslar yaratishga qiziqaman, - deydi Shahrisabz shahrilik Maftuna Qurbonova. - Bugungi kunda qizlar o'rtasida urfga aylanib borayotgan antiqa liboslar sabab, ba'zida milliyligimiz biroz unutilayotgandek tuyuladi. O'zligimizga xos  liboslarga zarur me'yorlarni saqlagan holda zamonaviylik   singdirilsa, haqiqiy nafosat va go'zallik namoyon bo'ladi.
Tanlov doirasida "Yilning eng yaxshi yosh dizayneri", "Eng yaxshi milliy yo'nalishdagi modeler-dizayner" nominasiyalari bo'yicha ham g'oliblar aniqlandi.
G'oliblar diplom va esdalik sovg'alari bilan taqdirlandi.
Shohista BOZOROVA
Sobir NARZIYEV olgan surat.
Qashqadaryogz.uz ma'lumotlari asosida

Batafsil

Bugun - Xalqaro talabalar kuni

“Sen umrlar bahorisan...”

Yoxud mashaqqat, matonat, mahorat va muhabbat fasli

 

Talabalik davrim mening,

Davronlarning zo'risan.

Sen umrlar bahorisan,

Sen umrlar yozisan.

 

Mashhur xonanda tomonidan kuylangan bu qo'shiqni eshitgan borki, ko'z oldida entikib eslanadigan talabalik davrining unutilmas lahzalari o'tib, qalbida go'zal hislarni tuyishi tabiiy.

Bir davrada “Nega bu davrni oltin deb ataymiz, entikib eslaymiz?” degan savol o'rtaga tashlandi. Kimdir: “Talabalik – bu erkinlik demak. Yoshlar bu davrda ota-ona nazoratidan salgina chekinib, ilk bor mustaqil va erkin hayotning goh shirin, goh achchiq ta'mini tatib ko'radilar”, dedi. Yana kimdir: “Bu – izlanish, intilish, harakat va mehnat fasli bo'lgani bois ham biz uchun oltinday bebaho”, deya fikr bildirdi. “Asosiy sababni unutib qo'yayapsiz, – deya e'tiroz bildirdi uchinchi davradoshimiz. – Muhabbat-chi? Dillarni orziqtiradigan go'zal tuyg'ularga boy bo'lgani uchun ham oltin-da bu davr...”.

Batafsil

Nihollar ulg'ayib, chinor bo'lajak

O'zbekiston Respublikasi Prezidentining yosh iste'dodlar uchun “Nihol” mukofoti tanlovining viloyat bosqichi yakunlandi.

Qarshi shahar madaniyat va aholi dam olish markazida tashkil etilgan tadbirda tanlovning shahar va tuman bosqichida g'olib deb topilgan yosh san'atkorlar ishtirok etishdi.

Batafsil

Manzilimiz


Manzil: Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahri, Mustaqillik Maydoni,1
Pochta indeksi:180100
Telefon
: 0(375)221-12-88, 0(375)221-03-81
Faks
: 0(375)221-13-40
Veb-sayt
http://www.qashqadaryo.uz
Elektron pochta
Yaqin jamoat transport to`xtash joylari 
Milliy bank va Mustaqillik Maydoni bekati
Avtomashrut
1,4,5,7,10,18,20,22,23,27,
37,44,462,11,21,37,33

Hozir saytimizda

Bizning saytimizda 126 mehmonlar va ro'yhatdan o'tgan foydalanuvchilar 0

Maxsus imkoniyatlar

K'orinish

Pastda o'zingizga kerakli parametrni tanlasng
Blue Green Red Radian
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family