wrapper

Iqtisodiyot

Belorus kompaniyasi Dehqonobodda pechene ishlab chiqarmoqchi

Mamlakatimizning chekka hududlarida sanoat, xizmat ko'rsatish kabi sohalar rivoji uchun salohiyat etarli. Istalgancha xom ashyo topish mumkin. Zarur ishchi kuchi borasida ham muammo yo'q. Zamonaviy infratuzilma u yoki bu darajada bo'lsa-da yaxshi shakllangan, hozirda yanada takomillashmoqda. Taklif etilayotgan mahsulot yo xizmat ham erda qolmaydi, bozor esa bor. Faqat yuqori quvvatga ega korxona tashkil etilsa, zamonaviy texnologiyalar asosida raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarish yo'lga qo'yilsa bo'lgani. Qo'lida ortiqcha mablag'i bor, tadbirkorman, degan kishi ushbu imkoniyatdan samarali foydalanmoqda. Hatto chet ellik investorlar ham yurtimiz ishbilarmonlik jabhasidagi bu qulayliklardan bahramand bo'lishga ishtiyoq bildirishmoqda.
Misol uchun, Belarus respublikasida faoliyat ko'rsatayotgan yirik kompaniya – “Slodch” qandolat fabrikasi rahbariyati kelgusida viloyatimizda qizg'in biznes boshlash istagida. Fabrika vakillarining yaqinda Dehqonobod tumaniga amalga oshirgan tashrifi ham bu qiziqish shunchaki emasligini ko'rsatib turibdi. Tashrif asnosida ishbilarmonlar hududning investisiyaviy salohiyati bilan yaqindan tanishish imkoniga ega bo'ldi. Delegasiya a'zolari mazkur tumandagi bir qancha ishlab chiqarish quvvatlari faoliyati bilan tanishdi, infratuzilmani ko'rdi.
- Ma'lumki, to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investisiyalar oqimini ko'paytirishga davlat siyosati darajasida e'tibor qaratilmoqda, - deydi Dehqonobod tumani hokimi o'rinbosari Boybo'ri Hasanov. – Shu maqsadda hududda zarur ishlar olib borilayapti. “Slodch” qandolat fabrikasi vakillarining tashrifini bu boradagi sa'y-harakatlar samarasi sifatida baholash mumkin. Ular biz bilan yaqin hamkorlik qilish tarafdori. Rossiya va YEvropada ancha mashhur bo'lgan pecheneni shu erda ham ishlab chiqarishmoqchi. Potensial investorlarga tayyor bino ajratib berish ko'zda tutilgan. Bu esa ularga har tomonlama ma'qul keldi. Tumanimizga katta sarmoya olib kirib, yaqin istiqbolda zamonaviy ishlab chiqarish liniyasini ishga tushirish taklifi bilan chiqishdi.
Tuman hokimligi mutasaddisining aytishicha, ayni paytda Belarus tomoni bilan muzokaralar davom ettirilayapti. Ayrim amaliy masalalar hal etilishi lozim. Shundan so'ng yuqori darajadagi qatnashchilar ishtirokida hamkorlik memorandumi imzolanadi.
Ma'lumot uchun, 100 yildan oshiq tarixga ega “Slodch” qandolat fabrikasi Belarus mamlakatida o'z yo'nalishida etakchi sanaladi. Bozorning qariyb 30 foizini egallagan. Kompaniya ishlab chiqarayotgan pechene turi esa 100 xilga etadi. Mahsulot YEvroittifoq va MDH mamlakatlari, AQSh, Kanada va Xitoyga ham eksport qilinadi. Fabrikaning yillik ishlab chiqarish hajmi 15 ming tonnani tashkil etadi.
Boybo'ri Hasanovning qayd etishicha, biroz avval Dehqonobod tumani hududida yana bir chet ellik investor o'z faoliyatini yo'lga qo'ygan. “Zaher Taher  Trading” MChJ nomi bilan ro'yxatga olingan, afg'onistonlik ishbilarmon sarmoyasi ishtirokidagi mazkur xorijiy korxona eksportbop qishloq xo'jaligi mahsulotlari etishtirish bilan shug'ullanadi. Kavrak plantasiyasi va bodomzor barpo etish tadbirkor rejalariga kiradi. Buning uchun u hududga 200 ming AQSh dollari miqdorida kapital olib kirishni maqsad qilgan. Hozirda korxona tuman hududida tabiiy o'sayotgan kavrak o'simligi shirasini yig'ib, xorij bozoriga chiqarish chorasini ko'rayapti.
Mirzohid JO'RAYEV
Qashqadaryogz.uz ma'lumotlari asosida

Batafsil

Manfaatdorlik oshgani sari mavsumga munosabat ham o'zgarmoqda


Bandlik muammosi global ahamiyat kasb etayotgan dunyoning ko'plab davlatlarida mavsumiy ishlar aholining moddiy ehtiyojlarini ta'minlashda muhim manba bo'lib xizmat qilmoqda.
 
Ma'lumotlarga ko'ra,  Braziliya, Kolumbiya, Indoneziya, Vetnam, Efiopiya, Nikaragua, Gvatemala va yana bir qator davlatlarda qariyb 50 millionga yaqin odam qahva hosili yig'iladigan vaqtni orziqib kutadi. Chunki, hozir ham aksariyat mamlakatlarda qahva hosilini yig'ish, qolaversa, qahva donlarini navlarga ajratish qo'l mehnati yordamida bajariladi. Ya'ni, har qanday zamonaviy texnikadan farqli ravishda, faqat inson qo'llarigina sifatsiz, mog'or bosgan qora yoki nordon donlarni bir chetda qoldirib, eng sara qahva donlarini tanlab olishi mumkin. Shu bois, fermerlar qahva hosilini yig'ish va uni saralash ishiga ko'plab mavsumiy ishchilarni jalb etadi. Ular esa bundan unumli foydalanib, yaxshigina mablag' ishlab topadi. Shuningdek, O'rta YEr dengizi bo'yida joylashgan va “YEvropaning bog'i” hisoblanadigan Gresiya, Ispaniya, Italiya, Portugaliya kabi davlatlarda ham juda ko'p aholi apelsin, mandarin, zaytun, yong'oq, bodom, uzum va shu kabi mevalar hosilini yig'ish davrida qisqa muddat yollanib ishlab, buning ortidan moddiy ehtiyojlarining bir qismini qoplab olishadi.
 
Yoki boshqa bir misol, ayni vaqtda butun dunyo bo'yicha etishtiriladigan sholining 90 foizi Xitoy (190 million tonna), Hindiston (110 million tonna), Indoneziya, Bangladesh, Tailand, Myanma, Yaponiya (126 million tonna) kabi Osiyo davlatlari hissasiga to'g'ri keladi. Ma'lumki, ushbu davlatlarda yuqori va sifatli hosil olish maqsadida sholi asosan ko'chat usulida ekiladi. Bu yumushni esa faqatgina qo'lda bajarish mumkin. Shu bois sholi ekish mavsumida millionlab insonlar uni etishtiruvchi fermerlar bilan shartnoma tuzib, ularning ishiga ko'maklashadi va qilgan mehnatiga munosib haq oladi.
 
Xullas, bugun dunyoda mavsumiy ishlar aholining foydali mehnat bilan bandligini ta'minlash, real daromadlarini oshirishda katta ahamiyat kasb etmoqda. E'tiborli jihati, so'nggi yillarda mamlakatimizda ham bu borada ijobiy ko'rsatkichlar ko'zga tashlanayapti. Bu eng avvalo mehnat va unga haq to'lash tizimining to'g'ri shakllantirilgani, ya'ni qilingan mehnat o'zining munosib bahosiga ega bo'layotgani natijasidir.
 
Misol uchun, ilgari paxta yig'im-terimiga hasharchilarning qay tartibda jalb etilganini bilamiz. Bu yumush asosan talabalar, o'qituvchilar, shifokorlar yoki boshqa idora va tashkilotlar xodimlari zimmasiga tushgani ham sir emas. Vohalanki, ularning o'z ishlari bor. Ayni vaqtda doimiy ish bilan band bo'lmagan mehnatga yaroqli aholi vakillarida esa bu faoliyatga rag'bat yo'q edi. Xo'sh, nega? Chunki tizim to'g'ri yo'lga qo'yilmagandi. Qo'lda bajarilayotgan mehnat munosib baholanmasdi.
 
So'nggi yillarda ish bilan band bo'lmagan aholining paxta yig'im-terimida ishtirok etishga bo'lgan ishtiyoqi oshib borayotgani esa ana shu kamchiliklarning bartaraf qilinayotgani, mehnat uchun munosib haq taklif etilayotgani bilan bog'liq.
 
- Oilamizda faqat turmush o'rtog'im va o'g'lim ishlaydi, - deydi Chiroqchi tumanilik Muazzam Berdiyorova. – O'tgan yili terim mavsumida kelinim va ikki qizimni yonimga olib, qishlog'imizdagi fermer xo'jaliklari dalasidan paxta terdik. Bir oydan ko'proq vaqt davomida har birimiz o'rtacha uch yarim, to'rt millon so'mdan pul ishlab oldik. Bu bilan oila byudjetiga juda katta yordamimiz tegdi. Bu yil esa terim puli yanada oshibdi, shunga mutanosib, bizdagi g'ayrat ham jo'shib turibdi.
 
Darhaqiqat, mamlakatimizda qo'lda terilgan har kilogramm paxta uchun to'lanadigan pul miqdori keyingi ikki yilda sezilarli darajada oshdi. Natijada odamlarning mavjud imkoniyatdan unumli foydalanib, oila byudjetiga qo'shimcha daromad olib kirish ishtiyoqi ham yanada ortayapti. Agar 2016 yilda qo'lda terilgan 1 kilogramm paxta uchun  285 so'm miqdorida haq to'langan bo'lsa, 2017 yilda bu miqdor salkam ikki barobarga oshib,  dastlab 450 so'm, 1 oktyabrdan esa 500 so'm etib belgilandi.
 
Joriy yilda esa 2018 yil hosili paxta xom ashyosini yig'ib-terib olish ishlarini uyushqoqlik bilan tashkil etish chora-tadbirlari to'g'risidagi Hukumat qaroriga asosan,   paxta xom ashyosining qo'lda terilgan 1 kilogrammi uchun birinchi bosqichda-kontraktasiya shartnomasi 60 foizgacha bajarilgunga qadar 650 so'm, ikkinchi bosqichda – 60 foizdan 80 foizgacha 850 so'm, uchinchi bosqichda – 80 foizdan ortganda 1000 so'm mehnat haqi to'lash belgilandi. Qolaversa, shu mavsumdan boshlab paxta yig'im-terimi bo'yicha qishloq xo'jaligi ishlariga jalb qilingan shaxslardan pensiya jamg'armasi uchun sug'urta badallari undirilmaydi.
 
Endi hisoblab ko'ring, deylik, birinchi terimda bir oilaning doimiy ish bilan band bo'lmagan  uch nafar a'zosi terimda ishtirok etib, birgalikda kuniga o'rtacha 300 kilogrammdan paxta terdi. Bu bir kunda 195 ming so'm pul naqd degani. Agar 15 kun shu taxlit ishlashsa, oilaga qariyb 3 million so'm qo'shimcha daromad keladi. Mavsum davomida esa bu ko'rsatkichni bemalol 10 million so'mdan oshirish mumkin.
 
Yana bir jihatga ham e'tibor qaratish joizki, joriy yilda viloyatimizning Koson, Muborak, Nishon va Kasbi tumanlarida (paxta-to'qimachilik ishlab chiqarish tashkilotlari faoliyat yuritayotgan hududlardan tashqari) qo'lda terilgan bir kilogramm paxta uchun qo'shimcha 150 so'm, oziq-ovqat mahsulotlari uchun 150 so'm, jami 300 so'm ustama haq to'lanishi nazarda tutilgan.
 
Bu degani, boshqa tumanlarda birinchi terimdagi qo'lda terilgan 1 kilogramm paxta uchun 650 so'mdan pul berilsa, viloyatimizda etishtiriladigan paxtaning katta qismini etkazib beradigan Koson, Muborak, Nishon va Kasbi tumanlarida bu miqdor mavsum boshida 950 so'mni, keyinroq 1150 so'mni, oxirgi terimlarda esa 1300 so'mni tashkil etadi.
 
Demakki, ushbu hududlarda bir kunda o'rtacha 100 kilogramm paxta tergan kishi bir oyda 5 million so'mdan ortiq pul ishlab topadi.
 
Bundan tashqari, viloyat hokimligi, viloyat kasaba uyushmalari tashkilotlari birlashmasi, O'zbekiston yoshlar ittifoqi viloyat kengashi va boshqa tashkilotlar tomonidan ilg'or terimchilarni turli sovg'alar, pul mukofotlari bilan taqdirlab borish rejalashtirilgan. Mavsumda terimchilarning ovqatlanishi, dam olishi hamda madaniy hordiq chiqarishini  yuqori saviyada tashkil etish uchun keng hajmdagi ishlar amalga oshirilmoqda.
 
- Bu yil tumanimizda 21 ming 500 gektar maydonda paxta parvarishlandi, - deydi Koson tumani hokimligi mutaxassisi Jobir Narziev. – Tuman mirishkorlari 62 ming tonnalik paxta xirmoni yaratishni maqsad qilishgan. Hosilni asosan qo'lda, sifatli yig'ib olishni rejalashtirganmiz. Mavsum davomida terimchilarning yashashi uchun qulay shart-sharoit yaratish maqsadida dala shiyponlari ta'mirlanib, kundalik ehtiyoj uchun zarur bo'lgan barcha sharoitlar yaratilmoqda.
 
Ta'kidlab o'tish joizki, joriy yilda Shahrisabz tumanida 5 ming 200, Yakkabog' tumanida 7 ming 200, Qamashi tumanida 8 ming 500, Chiroqchi tumanida esa 8 ming 600 gektar maydonda g'o'za parvarishlandi. Ushbu hududlarda paxta hosilini yig'ib olish esa yordamchi kuchlarisiz amalga oshirilishi rejalashtirilgan. Ya'ni, bu tumanlarda paxta to'liq fermer xo'jaliklari a'zolari, ular tomonidan jalb etiladigan mavsumiy ishchilar yordamida yig'ib olinadi. Bu ham aholining ushbu yumushdan manfaatdorligi oshgani sari paxta yig'im-terimida ishtirok etib, moddiy imkoniyatlarini yaxshilab olish istagi ortib borayotgani natijasidir. Binobarin, bugun osmonga qarab, chalpak yog'ishini kutib yotgan odam faqat va faqat fursatni boy beradi, xolos.
 
Jahongir BOYMURODOV
Qashqadaryogz.uz ma'lumotlari asosida

Batafsil

Achchiq qalampir eksportga yo'naltirilmoqda

Joriy yilning o'tgan etti oyi mobaynida yurtimizdan xorij mamlakatlariga 4,5 million AQSh dollarlik achchiq qalampir etkazib berilgan. Bu haqda Davlat statistika qo'mitasi xabar bermoqda.
Qayd etish joiz, bizda ancha eksportbop hisoblangan achchiq qalampirni keng miqyosda etishtirishga shu yildan jiddiy kirishildi.
Shunga monand, mamlakatimiz dehqonlari bu turdagi qishloq xo'jaligi mahsulotini ilk bor jahon bozoriga chiqarishmoqda.
Ma'lumotlarga ko'ra, joriy yilda respublikamizda 207 ming tonnadan ortiq sifatli achchiq qalampir hosili yig'ib olish mo'ljallanmoqda. Shudan 180 ming tonna mahsulotni fermerlar, 26,5 ming tonnasini esa dehqon xo'jaliklari etkazib berishi ko'zda tutilgan.
Shu o'rinda ta'kidlash kerakki, bu yil vohamizdagi 1100 gektardan ziyod erda achchiq qalampir parvarishlandi. Viloyatimizning Dehqonobod, Muborak va G'uzor tumanlaridan tashqari qolgan barcha hududlarida achchiq qalampir ekish uchun er ajratildi, eng ko'p ekin maydoni Mirishkor tumaniga (500 gektar), eng kami Nishon tumaniga (10 gektar) tegishli. O'rtacha hosildorlik gektariga 130 sentnerni tashkil etishi reja qilingan. Mavsum yakunida 14 ming 300 tonna eksportbop mahsulot yig'ishtirib olinishi ko'zlangan. Hozirda hosilni saranjomlash ishlari qizg'in davom etmoqda.
Ma'lumot o'rnida aytish lozim, dunyo bozorida qalampir bahosi uning achchiqlilik darajasiga qarab belgilanadi. 5 kilogramm hosildan 1 kilogramm quritilgan achchiq qalampir kukuni olish mumkin. Uning 1 tonnasining narxi dunyo bozorida 8 ming 640 dollar atrofida sotiladi.
M.JO'RAYEV
Qashqadaryogz.uz ma'lumotlari asosida

Batafsil

YIRIK SANOAT KICHIK BIZNЕS RIVOJIGA XALAL BЕRADIMI?

    Viloyat statistika boshqarmasi hududdagi kichik tadbirkorlik subyektlarining joriy yil dastlabki olti oyidagi faoliyatiga oid ma’lumotlarni e’lon qildi.

Qayd etilishicha, o‘tgan davrda vohamizdagi kichik tadbirkorlik subyektlari tomonidan 1 trillion 315,2 milliard so‘mlik sanoat mahsulotlari ishlab chiqarilgan. Tarmoq korxonalarining hudud sanoatidagi ulushi 20,2 foizni tashkil etmoqda. O‘sish sur’ati ham salmoqli ekanini aytish lozim. Ushbu ko‘rsatkich o‘tgan yilning xuddi shu davriga nisbatan 107,4 foizni tashkil qilgan.

Ahamiyatlisi, viloyatimiz miqyosida bajarilgan qurilish ishlari umumiy hajmining 83,9 foizi aynan shu turdagi mulkchilik shakliga ega subyektlar hissasiga to‘g‘ri keladi. Birinchi yarim yillikda ular tomonidan 1 trillion 355,9 milliard so‘mlik bunyodkorlik ishlari amalga oshirilgan va bu ko‘lam 112,1 foizga ko‘paygan. Kichik tadbirkorlik subyektlari xizmatlar ko‘rsatish jabhasida ham yetakchilik qilmoqda. Buni ularning hudud xizmatlar bozoridagi ulushi 71 foiz ekanidan ham bilish mumkin. Yanvar-iyun oylari oralig‘ida mazkur subyektlar aholiga 2 trillion 247,2 milliard so‘mlik xizmat taqdim etgan. Mahsuldorlik esa 2,4 foizga ortgan.

Shuningdek, viloyatda chakana tovar aylanmasi 86,5 foiz hajmi (3 trillion 997 milliard so‘m) shakllanishida kichik tadbirkorlik subyektlari asosiy o‘rin egallagan. O‘tgan yilgi mos davrga nisbatan ushbu tarmoqdagi o‘sish sur’ati 1,3 foizni tashkil etgan. Dastlabki olti oyda ular tomonidan 76,1 million AQSH dollari miqdorida mahsulot (tovar va xizmatlar) eksport qilinishiga erishilgani ham muhim sanaladi. Bu boradagi ko‘rsatkich 2017 yilning mos davriga nisbatan 48,7 million AQSH dollari yoki 177,7 foizga ko‘p ekanini ta’kidlash zarur. Viloyat umumiy eksporti hajmining 50,2 foizi, ya’ni yarmidan ziyodi shu turdagi mulkchilik shakliga ega subyektlar vakillariga tegishli ekani ham e’tiborga molik.

Bundan tashqari, ushbu muddat davomida vohamizda avtomobilda yuk tashishning 85,6 foizi, yo‘lovchi tashishning 95,2 foizi kichik tadbirkorlik subyektlari vakillari tomonidan ta’minlangan. Faqat bir yo‘nalishda eng past ko‘rsatkich kuzatilgan: 336,8 milliard so‘mlik investitsiya o‘zlashtirilgan, xolos. Bu kichik raqam bo‘lib, viloyat bo‘yicha amalga oshirilgan jami investitsiyalarning atigi 8 foiziga teng. Biroq ilgarigi statistika bilan solishtirsak, samaradorlik (129,4 foiz) ancha yuqori ekani ko‘rinadi.

Yana bir jihati, o‘tgan fursatda kichik tadbirkorlik subyektlari ravnaqi miqyosiga qarab vohamizda ishbilarmonlik muhiti sifatiga ham baho berish mumkin. Xo‘sh, ayni paytda soha vakillari uchun yaratilgan shart-sharoit qay darajada qulay va maqbul? Tadbirkorlar mavjud ahvoldan mamnunmi?

Buni ham statistika ko‘rsatib berdi. Faqat shu olti oyni qamrab olsak, ushbu davrda viloyatimizda 1578 ta yangi kichik korxona va mikrofirma (fermer va dehqon xo‘jaliklarisiz) tashkil topgani guvohi bo‘lamiz. Solishtirma nisbat esa 123,9 foizga yetgan. Ma’lum bo‘ladiki, fuqarolar soha istiqboliga ishonch bilan boqishmoqda, qo‘rqmay biznesga sarmoya yo‘naltirishmoqda. Yangi subyektlarning eng ko‘pi (17,4 foizi) savdoda faoliyat boshlagan. 15,9 foizi esa o‘z omadini sanoat tarmog‘ida sinab ko‘rgan. Qurilish sohasida ularning 13,9 foizi faol ish yuritmoqda. 16,3 foiz yangi subyekt qishloq, o‘rmon va baliq xo‘jaligiga mablag‘ tikkan. Yashash va ovqatlanish (4,4 foiz), tashish va saqlash (2,5 foiz) sohalaridagi ishtirok eng kam ulushni tashkil qilgan.

Viloyat statistika boshqarmasi ma’lumotida hududlar bo‘yicha har ming kishiga nechta kichik tadbirkorlik subyekti to‘g‘ri kelishi taqsimoti ham keltirilgan. Bu borada yetakchilikni Mirishkor (18,8 ta), Shahrisabz (18,2 ta), Kitob (18,2 ta) tumanlari qo‘lga kiritgan. Chiroqchi va G‘uzor tumanlarida esa har ming kishiga mos ravishda 9 va 8,9 ta mazkur mulkchilik shaklidagi subyekt to‘g‘ri keladi. Eng yomon natija esa Shahrisabz shahriga nasib etgan. Bu hududda kichik tadbirkorlikning aholi jon boshiga miqdori (8 ta) nisbatan past ekani ko‘zga tashlanadi. Bundan esa Shahrisabz shahri ahlining turli tovar va xizmatlarga bo‘lgan ehtiyoji mahalliy tadbirkorlik subyektlari tomonidan qoplanishi darajasi qoniqarsiz degan xulosaga kelish mumkin. Demak, iste’mol bozorining katta qismini chetdan keltirilgan yoki import mahsulotlar, xizmatlar egallab olgan. Bu borada ishbilarmonlarga taklif berish, yangi ishlab chiqarish quvvatlari, maishiy shoxobchalarni ko‘paytirish maqsadga muvofiq bo‘ladi.

Ayni birlikning viloyat bo‘yicha olingan ko‘rsatkichi ham hech kimni befarq qoldirmasligi aniq. Vohamizda har ming kishi boshiga hisoblaganda, tegishli birlikda 13,2 ta kichik tadbirkorlik subyekti faoliyat ko‘rsatayotgani ayon bo‘ladi. 2016-va 2017-yilning mos davrlarida esa ushbu ko‘rsatkich tegishlicha 11,7 va 12,5 taga teng bo‘lgan.

Yarim yillikda kichik tadbirkorlikning turli sohalardagi ulushi holatini hududlar kesimida ko‘rib chiqsak, foydadan xoli bo‘lmaydi. Hududlar bo‘yicha sanoatda tarmoqning eng yuqori ishtiroki Kitob tumanida qayd etilgan. Ushbu hududdagi kichik tadbirkorlik subyektlari hozirgi vaqtda sanoat mahsulotlarining 100 foizini yetkazib berayapti. Shu yo‘nalishda yuqori samaradorlik Yakkabog‘ (87,5 foiz) va Chiroqchi (83,5 foiz) tumanlarida ham kuzatilgan. Aksincha, Kasbi (23,2 foiz), Koson (23,4 foiz), Qarshi (23,2 foiz), Mirishkor (20,9 foiz) tumanlarini bu borada qoloq deyish mumkin. Ulardan ham farqli ravishda, Muborak (1,4 foiz), G‘uzor (2.2 foiz), Nishon (4,8 foiz) hamda Dehqonobod (10,6 foiz) tumanlarida kichik tadbirkorlik subyeklarining hududiy sanoatdagi salmog‘i u qadar sezilmaydi. Sabab esa ushbu tumanlarning aksarida yirik sanoat korxonalarining joylashganidir. Ammo bu natija past ekaniga bahona bo‘la oladimi? Bu xususda esa keyinroq.

E’tiborlisi, deyarli barcha hududlarda kichik tadbirkorlik subyektlari qurilish sohasida o‘zini to‘laqonli ko‘rsatib ulgurgan. Bu jabhada ularga yirik raqobatchilar yo‘q hisobi. Hatto Dehqonobod, Qamashi, Mirishkor, Shahrisabz tumanlarida amalga oshirilgan bunyodkorlik ishlarida to‘liq ushbu tarmoq vakillari ishtirok etgani ham barchasini ifodalab turibdi. Xizmatlar tarmog‘ida ham deyarli shu ahvol. Xizmat ko‘rsatish sohasida kichik tadbirkorlik subyektlarining ulushi yuqoriligi bo‘yicha ilg‘or hududlar sirasiga Chiroqchi (99,5 foiz), Qamashi (99,1 foiz), Nishon (98,6 foiz), Mirishkor (98,6 foiz) va Koson (98,1 foiz) tumanlarini kiritish mumkin.

Shu o‘rinda kichik tadbirkorlik subyektlarining sohalar bo‘yicha mahsuldorligini hududlar kesimida ham tahlil etsak. Bu esa mavjud imkoniyatlar va salohiyatni yanada aniqlashtirishga imkon beradi. Birinchi yo‘nalish sifatida sanoat sohasini tanlaymiz. Mazkur mulkchilik shaklidagi subyektlar tomonidan sanoat mahsulotlari ishlab chiqarilishi bo‘yicha mutlaq yetakchi hudud Qarshi shahri hisoblanadi. Tegishli raqam 455 milliard so‘mga yetgan va o‘tgan davrga nisbatan 102 foizga oshgan. Keyingi o‘rinlarda Kitob (115,3 milliard so‘m) va Shahrisabz tumanlari (89,1 milliard so‘m) borayapti. G‘uzor (29,5 milliard so‘m), Dehqonobod (18,7 milliard so‘m), Muborak (26,9 milliard so‘m), Nishon (30,2 milliard so‘m) tumanlarida bu boradagi ko‘rsatkichlar ro‘yxatdagi eng yomoni.

Har holda bu hududlarda kichik biznesning sanoat tarmog‘iga tuzuk integratsiyalasha olmayotganiga yirik korxonalarning daxli bo‘lmasa kerak. Har ikkisining yo‘rig‘i, yo‘nalishi boshqa, albatta. Bu tumanlar mutasaddilari o‘zlaridagi yirik sanoat korxonalari natijalari bilan havolanib, kichik tadbirkorlikni rivojlantirish masalasini bir chetga surib qo‘ygandek, tasavvur uyg‘otadi kishida. Bo‘lmasa, ayni yo‘nalishda Qarshi shahridan qariyb 25 barobar kam mahsuldorlik ko‘rsatgan Dehqonobod tumaniga kichik sanoat quvvatlarini ko‘paytirishga nima xalal beradi? Bu borada jiddiy bosh qotirish, kelgusida kichik biznes subyektlariga ko‘proq taklif berish, ko‘ringan har bir tashabbusni darhol ro‘yobga chiqarish chorasini ko‘rish lozim, fikrimizcha.

O‘z navbatida Qarshi shahridagi kichik tadbirkorlik chakana savdo aylanmasi hajmi bo‘yicha ham hududlar orasida birinchilikni egallagan. Tegishli miqdor 803,6 milliard so‘mga yetgan. Koson (412,7 milliard so‘m), Chiroqchi (363 milliard so‘m) va Qamashi (300,6 mililard so‘m) tumanlari ham bu boradagi natijalari bilan maqtana oladi. Hududlar bo‘yicha tarmoq subyektlari tomonidan eng ko‘p xizmatlar ham Qarshi shahri (756,9 milliard so‘m), Koson (177,4 milliard so‘m) va Chiroqchi (145,9 milliard so‘m) tumanlarida ko‘rsatilgan. Biroq Mirishkor (60,3 milliard so‘m) va Kasbi (67,5 milliard so‘m) tumanlarida xizmatlar sohasiga kichik tadbirkorlik subyektlarini faol jalb qilish yuzasidan ancha ish olib borish kerak ko‘rinadi. Ko‘rsatkichlar ham shunga ishora qilayapti.

Bir so‘z bilan aytganda, biznesning bu shakli bozor sharoitiga ancha moslashuvchan, keladigan xavf ko‘lami ham kichik, aksincha bu tarmoqda faoliyat yuritib ko‘proq daromad topish imkoniyati keng. Bu esa aholini tadbirkorlik qilishga undayotgan asosiy jihatdir. Tabiiyki, ishbilarmon ko‘payishi bozorlar to‘kinligini ta’minlashga xizmat qiladi. Odamlarga doimiy daromad manbai yaratilishi esa turmush farovonligini oshirishga sharoit hozirlaydi. Mamlakatimizda hududlar iqtisodiyotini ko‘tarishga erishishning muhim sharti sifatida kichik tadbirkorlikni jadal rivojlantirishga ustuvor ahamiyat qaratilayotgani sababi ham shunda.

Batafsil

Manzilimiz


Manzil: Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahri, Mustaqillik Maydoni,1
Pochta indeksi:180100
Telefon
: 0(375)221-12-88, 0(375)221-03-81
Faks
: 0(375)221-13-40
Veb-sayt
http://www.qashqadaryo.uz
Elektron pochta
Yaqin jamoat transport to`xtash joylari 
Milliy bank va Mustaqillik Maydoni bekati
Avtomashrut
1,4,5,7,10,18,20,22,23,27,
37,44,462,11,21,37,33

Hozir saytimizda

Bizning saytimizda 271 mehmonlar va ro'yhatdan o'tgan foydalanuvchilar 0

Bosh sahifa

Qabul kunlari

Rahbariyatga murojaat etish

Rahbariyatga murojaat etish

Viloyat hokimligining umumiy bo'limiga murojjat etish (Yangi oynada ochiladi)

Mobil versiya

Mobil versiyaga o'tish

Bog'lanish

Ishonch telefon raqami 
0(371) 200-55-05 
Ishonch telefon raqami reglament
Yagona telefon raqami
0(375) 221-07-60 
Yagona telefon raqami reglamenti

Batafsil>>>

Biz bilan bog'lanish

Sahifa adressi

Maxsus imkoniyatlar

K'orinish

Pastda o'zingizga kerakli parametrni tanlasng
Blue Green Red Radian
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family